Triduum do św. Cecylii

Dzień pierwszy

O chwalebna Święta Cecylio, Ty złożyłaś Bogu ślub dziewiczej czystości i chroniłaś go od najdrobniejszej plamy przez najbardziej dokuczliwe praktyki zewnętrznych umartwień. Twój mąż, Walerian, pociągnięty Twoim przykładem, przyjął wiarę w Jezusa. Wyproś mi łaskę wspaniałomyślnej troski o cnotę czystości, abym swoją skromnością mógł przemieniać wszystkich ludzi, których spotykam na drodze mojego życia. Amen.

Chwała Ojcu

Dzień drugi

O chwalebna Święta Cecylio, która przez swoje pełne mądrości mowy potrafiłaś nawrócić nie tylko swojego męża Waleriana, jego brata Tyburcjusza, ale i jeszcze wielką rzeszę ludzi, którzy szybko zaczęli prześcigać się w naśladowaniu Twoich cnót, wyproś mi łaskę jak najlepszej współpracy z Bogiem w zbawianiu dusz oraz spraw, abym nigdy nie zaniechał troski o własne zbawienie. Amen.

Chwała Ojcu

Dzień trzeci

O chwalebna Święta Cecylio, Ty zostałaś przez Boga wyróżniona szczególnymi łaskami: nie wyrządziły Ci krzywdy wrzące opary, a przez długie trzy dni żyłaś pomimo śmiertelnych ran, które kat zadał Twojej dziewiczej szyi. Przez Twój heroizm, z jakim stawiałaś czoła tak srogim torturom, i przez pokój, z jakim zamknęłaś swe oczy w śmiertelnym zaśnięciu, wyproś mi łaskę, abym pośród ziemskich przeciwności zachował niezłomną wiarę i w pokoju mógł przejść do wieczności, gdzie czeka na mnie radość wieczna. Amen.

Chwała Ojcu

Módl się za mną, Święta Cecylio, abym się stał godnym obietnic Chrystusowych.

Boże, który postawiłeś nam za wzór wszelkich cnót Twoją Świętą Dziewicę i Męczennicę, Cecylię, udziel mi łaski gorliwego naśladowania jej życia. Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

Nowenna do św. Cecylii

Modlitwa na rozpoczęcie każdego dnia:

Wiekuisty Boże, otrzymaliśmy od Ciebie dar, Świętą Cecylię, dziewicę i męczennicę, patronkę muzyki i orędowniczkę muzyków. Dopomóż nam, abyśmy potrafili przeżyć swoje dni tak wiernie Tobie i tak niewinnie jak ta Święta. Spraw, abyśmy po ziemskim życiu mogli dostąpić spotkania ze Świętą Cecylią w niebie, gdzie wspólnie z nią będziemy wyśpiewywać Tobie chwałę. Amen.

* * *

Dzień pierwszy

Modlitwa na rozpoczęcie:

Wiekuisty Boże...

Święta Cecylio, której nieustannie towarzyszył anioł i strzegł duszy i ciała, wstaw się za mną u Boga, aby łaskawie wysłuchał mojej modlitwy.

Chwała Ci, o Święta Dziewico Cecylio, która przelałaś krew w obronie wiary w Jezusa Chrystusa. Proszę Cię, wysłuchaj mojej modlitwy i wyproś mi łaskę (wymienić prośbę). Święta Cecylio, która wspaniałomyślnie złożyłaś swe życie Bogu, proszę Cię o wstawiennictwo, abym i ja mężnie mógł wyznawać swą wiarę w Jezusa Chrystusa. Wysłuchaj łaskawie mojej modlitwy. Amen. 

Święta Cecylio, módl się za nami!

Dzień drugi

Modlitwa na rozpoczęcie:

Wiekuisty Boże...

Święta Cecylio, której nieustannie towarzyszył anioł i strzegł duszy i ciała, wstaw się za mną u Boga, aby łaskawie wysłuchał mojej modlitwy.

Chwała Ci, o Święta Dziewico Cecylio, która przelałaś krew w obronie wiary w Jezusa Chrystusa. Proszę Cię, wysłuchaj mojej modlitwy i wyproś mi łaskę (wymienić prośbę). Święta Cecylio, Dziewico, o sercu czystym i bohaterskim, o której uczciwości i czystości pamięć trwa przez wieki, dopomóż mi, abym i ja przeżył życie w czystości mego serca i ciała. Wysłuchaj łaskawie mojej modlitwy. Amen.

Święta Cecylio, módl się za nami!

Dzień trzeci

Modlitwa na rozpoczęcie:

Wiekuisty Boże...

Święta Cecylio, której nieustannie towarzyszył anioł i strzegł duszy i ciała, wstaw się za mną u Boga, aby łaskawie wysłuchał mojej modlitwy.

Chwała Ci, o Święta Dziewico Cecylio, która przelałaś krew w obronie wiary w Jezusa Chrystusa. Proszę Cię, wysłuchaj mojej modlitwy i wyproś mi łaskę (wymienić prośbę). Święta Cecylio, która poddałaś się woli Boga bezgranicznie, pomóż mi naśladować Cię w wierze i miłości do Boga, abym stał się święty jak Ty i mógł razem z Tobą cieszyć się przebywaniem u Ojca w niebie. Amen.

Święta Cecylio, módl się za nami!

Dzień czwarty

Modlitwa na rozpoczęcie:

Wiekuisty Boże...

Święta Cecylio, której nieustannie towarzyszył anioł i strzegł duszy i ciała, wstaw się za mną u Boga, aby łaskawie wysłuchał mojej modlitwy.

Chwała Ci, o Święta Dziewico Cecylio, która przelałaś krew w obronie wiary w Jezusa Chrystusa. Proszę Cię, wysłuchaj mojej modlitwy i wyproś mi łaskę (wymienić prośbę). Święta Cecylio, Dziewico i Męczennico, podziwiam Twą odwagę, kiedy wyznawałaś swą wiarę w obliczu prześladowania, oraz miłość do Boga, która dodała Ci sił, by do końca życia, kiedy już nawet nie mogłaś mówić, dawać niezachwiane świadectwo wiary w Trójcę Przenajświętszą. Amen.

Święta Cecylio, módl się za nami!

Dzień piąty

Modlitwa na rozpoczęcie:

Wiekuisty Boże...

Święta Cecylio, której nieustannie towarzyszył anioł i strzegł duszy i ciała, wstaw się za mną u Boga, aby łaskawie wysłuchał mojej modlitwy.

Chwała Ci, o Święta Dziewico Cecylio, składam dziękczynienie Bogu za wszystkie łaski, którymi obdarzył Cię w Twoim życiu, a Twa dusza nimi ozdobiona była Mu tak miła, że nie odmawia Ci żadnej łaski. Za Twoim pośrednictwem składam w Boże ręce moją prośbę (wymienić prośbę). Święta Cecylio, dziękuję Ci za Twój wielki i niedościgniony wzór świętości, który chcę z pomocą Bożą naśladować. Amen.

Święta Cecylio, módl się za nami!

Dzień szósty

Modlitwa na rozpoczęcie:

Wiekuisty Boże...

Święta Cecylio, której nieustannie towarzyszył anioł i strzegł duszy i ciała, wstaw się za mną u Boga, aby łaskawie wysłuchał mojej modlitwy.

Chwała Ci, o Święta Dziewico Cecylio, za Twe nieskalane życie, podziwiam Twą czystą miłość do Jezusa, która była większa niż wszelkie ludzkie uczucia. Mówiłaś o sobie: „Jestem oblubienicą mojego Pana Jezusa Chrystusa”. Święta Cecylio, wstaw się za mną w mojej intencji (wymienić prośbę) i pomóż mi zachować moje ciało czyste, moją duszę świętą, abym potrafił tak jak Ty kochać Jezusa i być mu wiernym. Amen.

Święta Cecylio, módl się za nami!

Dzień siódmy

Modlitwa na rozpoczęcie:

Wiekuisty Boże...

Święta Cecylio, której nieustannie towarzyszył anioł i strzegł duszy i ciała, wstaw się za mną u Boga, aby łaskawie wysłuchał mojej modlitwy.

Chwała Ci, o Święta Dziewico Cecylio, za Twe nieskalane życie, naucz i mnie tak odważnie wyznawać wiarę i wstaw się u Boga w mojej intencji, abym otrzymał łaskę, o którą pokornie Cię proszę (wymienić prośbę). Święta Cecylio, pomóż mi w moim codziennym praktykowaniu wiary, abym jak Ty mógł prowadzić siebie i innych do Chrystusa i Kościoła przez dawanie przykładu pobożności. Amen.

Święta Cecylio, módl się za nami!

Dzień ósmy

Modlitwa na rozpoczęcie:

Wiekuisty Boże...

Święta Cecylio, której nieustannie towarzyszył anioł i strzegł duszy i ciała, wstaw się za mną u Boga, aby łaskawie wysłuchał mojej modlitwy.

Chwała Ci, o Święta Dziewico Cecylio, która wolałaś umrzeć, niż odwrócić się od Jezusa, módl się za mnie, abym i ja wytrwał w swej wierze i nigdy się jej nie zaparł i abym dostąpił łaski Bożej, o którą tak gorąco Go proszę za Twoją przyczyną (wymienić prośbę). Święta Cecylio, chcę razem z Tobą wyśpiewywać chwałę Bożą według słów, że kto śpiewa, ten dwa razy się modli. Amen. 

Święta Cecylio, módl się za nami!

Dzień dziewiąty

Modlitwa na rozpoczęcie:

Wiekuisty Boże...

Święta Cecylio, której nieustannie towarzyszył anioł i strzegł duszy i ciała, wstaw się za mną u Boga, aby łaskawie wysłuchał mojej modlitwy.

Chwała Ci, o Święta Dziewico Cecylio, za Twą odwagę, którą pokazałaś światu, nie uginając się pod naciskiem pogan i dając świadectwo miłości Bożej. Ty ofiarowałaś Jezusowi swoją miłość do końca, a On także Cię nią obdarzył. I ja pragnę jej dostąpić w łasce, o którą proszę (wymienić prośbę). Święta Cecylio, bądź patronką każdego mojego czynu, abym nigdy, nawet przez nieuwagę, nie zasmucił Boga złym postępowaniem i abym po ziemskim życiu mógł razem z Tobą cieszyć się zbawianiem wiecznym. Amen.

Święta Cecylio, módl się za nami!

Modlitwa na zakończenie nowenny:

Święta Cecylio, która nawróciłaś swego małżonka i który dzięki Tobie otrzymał koronę męczeństwa i zbawienia, wstaw się za mną u Boga, aby łaskawie wysłuchał mojej modlitwy.

Święta Cecylio, Twoje życie wiary stało się wzorem dla serc niewiernych, aby ich pozyskać dla prawdziwego Kościoła, wstaw się za mną u Boga, aby łaskawie wysłuchał mojej modlitwy.

Święta Cecylio, która wyśpiewałaś Bogu swą miłość, oddanie i wierność, wstaw się u Boga za mną, aby wysłuchał mojej modlitwy.

Przez Chrystusa, Pana naszego. Amen.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

14. Śpiew nawrócenia

Bóg zsyła łaskę nawrócenia za przyczyną św. Cecylii nieraz w sposób bardzo spektakularny, zwłaszcza jeśli dotyczy ono popularnych i łubianych muzyków, z którymi utożsamia się młodzież. W historii mamy wiele świadectw, że modlitwa śpiewem stała się drogą nawrócenia, pogłębienia relacji z Bogiem, a także odnalezienia swojego miejsca w Kościele czy głębszego zrozumienia liturgii.

Wśród tych najbardziej znanych nawróconych muzyków polskich jest Dariusz Malejonek - kompozytor, wokalista, gitarzysta. Rozpoczynał karierę od występów w zespole Kultura, potem były Izrael i Moskwa oraz najbardziej znana Armia. Aż pojawiły się zespoły 2 Tm 2,3 i Arka Noego.

„W 1994 roku byłem na nocnym czuwaniu Odnowy w Duchu Świętym w kościele paulinów w Warszawie, gdzie Pan Bóg bardzo mocno mnie dotknął. Tam przeżyłem chrzest w Duchu Świętym - połączony z modlitwą o uwolnienie ze zniewoleń demonicznych - później dopiero był mój chrzest wodą, bierzmowanie. Czułem, że napełnia mnie Duch Święty i byłem jak pijany. Mówi się przecież: pijany Duchem. Czułem wtedy wielką miłość, czułem się przytulony przez Boga i Maryję. Zrozumiałem wtedy, że moje miejsce jest w Kościele, bo Pan Bóg w Nim właśnie działa”.

W dość nagły i niespodziewany sposób odnalazł Boga Jan Budziaszek, perkusista. Najbardziej znany z zespołu Skaldowie, ale również z grupy Extra Bali, Kwartetu Tomasza Stańki, współpracował z Marylą Rodowicz i grupą Pod Budą oraz z New Life'm. Ktoś kiedyś wyliczył, że zagrał ponad 5000 koncertów. Nagrał 30 płyt, jest ponadto autorem wielu godzin muzyki na potrzeby teatru i telewizji.

„Szukałem Boga w wielu różnych religiach, dużo podróżowałem, spotykałem różnych ludzi. Interesowała mnie zwłaszcza filozofia Wschodu. Nie wiem, jak to się stało, ale w sierpniu 1984 roku zgłosiłem w mojej parafii Najświętszej Maryi Panny z Lourdes w Krakowie, że mogę przenocować u siebie w mieszkaniu kilku pielgrzymów wyruszających z pielgrzymką krakowską do Częstochowy.

Cztery dni przed planowanym wyjściem zatelefonowano do mnie z pytaniem, czy nie zgodziłbym się przyjąć wcześniej siedemnastu pielgrzymów z RFN. Co miałem zrobić? Oczywiście, że przyjąłem. Byłem w domu sam. Żona z dziećmi wyjechała na wakacje. Przygotowywałem się do wyjazdu na Międzynarodowy Festiwal Piosenki w Sopocie, gdzie miałem akompaniować Maryli Rodowicz. Tymczasem pielgrzymi urządzali w moim domu minifestiwal piosenki religijnej. Od rana ćwiczyli polskie pieśni, tak że między innymi kilka razy dziennie musiałem wysłuchiwać Schwarze Madonna.

Właśnie ta pieśń zaprowadziła mnie razem z innymi pielgrzymami na Jasną Górę. Następnego lata (1985 roku) byłem już normalnym pielgrzymem, idącym z plecakiem na jasną Górę”.

Dave Mustaine - lider heavymetalowego zespołu Megadeth przyznaje, że gdy był młody, interesował się czarną magią i ją praktykował. Satanizm nie był mu obcy i w życiu, i w muzyce. W styczniu 2002 roku Mustaine przebywał w centrum medycznym w Teksasie. Miał usuwaną kamicę nerkową. Uległ tam niecodziennemu wypadkowi. Podczas snu odciął sobie dopływ krwi do bicepsa lewej ręki. Całą noc przespał, leżąc na lewej ręce, i ucisk tym spowodowany doprowadził do uszkodzenia nerwu dłoni.

Całe dotychczasowe życie poświęcił graniu na gitarze. Nagłe kalectwo było dla niego niewyobrażalną tragedią. W akcie desperacji zwrócił się do Boga, którego tak zawzięcie atakował w swoim życiu, i... sprawność ręki wróciła.

„W pewnym momencie, gdy wszedłem na ścieżkę prowadzącą do Boga, uświadomiłem sobie, jak bardzo wcześniej Go potrzebowałem. Wcześniej byłem złym człowiekiem. Teraz odkryłem swoje prawdziwe ja i czuję się bardzo odmieniony”.

Można znaleźć wiele takich opowieści o nawróceniach muzyków. Opisane są w książkach biograficznych, sami muzycy przytaczają własne historie w trakcie spotkań oraz dają świadectwa podczas koncertów. A św. Cecylia być może uśmiecha się, patrząc jak muzyka nie tylko łagodzi obyczaje, ale często z najdalszych i najmroczniejszych zakątków ludzkiej egzystencji w sposób niezwykle zaskakujący prowadzi nawet tych najbardziej zatwardziałych do światłości Boga.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

13. Królowa harmonii

W XIX wieku Prosper Guéranger - przełożony opactwa w Solesmes, które stało się miejscem odnowy liturgii katolickiej i chorału gregoriańskiego - w swojej książce nazwał św. Cecylię Królową harmonii, ale nie przez wzgląd na jej ewentualną grę na instrumentach, ale ze względu na „melodię duszy”, którą miała być jej modlitwa. Być może byłaby to najwłaściwsza interpretacja związku św. Cecylii z muzyką: jej pełna wiary i natchniona modlitwa jako muzyka pełna doskonałej harmonii płynąca z duszy prosto do Boga.

Może taki właśnie był w pełni świadomy zamysł autorów pierwszych wizerunków św. Cecylii, którzy celowo wykreowali je w ten sposób, inspirując się łacińskimi słowami, a nie w wyniku ich błędnego odczytania czy chęci nadinterpretacji. Muzyka w swym niematerialnym pięknie i sile miała okazać się najlepszą metaforą dla gorliwej, ufnej i prawdziwej modlitwy chrześcijanina.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

12. Patronka muzyków

Na przykładzie św. Cecylii możemy zaobserwować, jak bardzo malarstwo i rzeźba wpływają na nasze postrzeganie postaci i zdarzeń historycznych. Często utożsamiamy je wręcz z wykreowaną, artystyczną wizją twórcy. W przypadku wizerunku św. Cecylii, przedstawianej z instrumentem, miało to dalsze konsekwencje, ponieważ została uznana przez muzyków za ich patronkę. Jest wiele świadectw, że ilekroć zwracali się do niej o pomoc, Bóg udzielał im łaski, o którą Go prosili za pośrednictwem tej świętej.

Wspomnienie św. Cecylii w kalendarzu liturgicznym stało się okazją do muzycznego świętowania, począwszy od Niderlandów na początku XVI wieku. Do końca wieku również w północnej Francji powstały liczne organizacje muzyczne pod patronatem św. Cecylii.

Kompozytorzy szkoły franko-flamandzkiej, mający wówczas wiodący wpływ na twórczość muzyczną Europy, poświęcali jej motety - utwory wokalne o przeznaczeniu liturgicznym oraz z tekstami nieliturgicznymi, prawdopodobnie przeznaczone na jej wspomnienie. Dzięki szybkiemu rozwojowi druku muzycznego w Europie w tamtym czasie idea uczczenia dnia św. Cecylii przez muzykę rozprzestrzeniała się w Europie. Z tradycji niderlandzko-francuskiej przeniknęła do Włoch, a Rzym stał się głównym centrum kultu św. Cecylii.

Każdego roku 22 listopada w Basilica di Santa Cecilia obchodzona jest uroczystość św. Cecylii, podczas której m.in. młodzi chłopcy z chóru Cappella Sistina po roku przygotowań zostają oficjalnie jego członkami, recytując na głos przysięgę.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

11. Organistka

Pod koniec średniowiecza św. Cecylia stała się patronką muzyki kościelnej. Jak do tego doszło? Nie wiadomo, czy rzeczywiście grała na instrumencie lub posiadała zamiłowanie do śpiewu. Kluczowe stało się jednak jedno zdanie, które podziałało tak bardzo na wyobraźnię ówczesnych i następnych pokoleń, że przesądziło o wizerunku świętej. Chodzi o poświęcone jej słowa z Pasji, które zostały wykorzystane jako antyfona brewiarzowa oraz umieszczone w Złotej legendzie: Cantantibus organis, Cecilia virgo in corde suo soli Domino decantabat dicens: fiat Domine cor meum et corpus meum inmaculatum ut non confundar.

Słowo organis rozumiane było jako ‘instrumenty’ lub też konkretnie ‘organy’, które w tamtym czasie zyskiwały coraz większą popularność. Zdanie można przetłumaczyć jako: „Gdy organy grały, dziewica Cecylia śpiewała w sercu Panu jedynemu: «Niech moje serce i ciało pozostaną nieskalane, abym się nie zawstydziła» .

Łatwo wyobrazić sobie młodą chrześcijankę, która chce dochować ślubów czystości i jednocześnie znajduje się na własnym weselu jako małżonka poganina, i w tej trudnej dla niej sytuacji zwraca się do Boga jako jedynego, który może jej pomóc, któremu zawierzyła i w którym pokłada całą swoją nadzieję. Na miniaturach w manuskryptach można zobaczyć św. Cecylię na swoim weselu wraz z muzykantami grającymi na różnych instrumentach. Właściwie jednak muzyka jest tylko tłem dla jej żarliwej modlitwy. Święta mimo zabawy w skupieniu pogrąża się w modlitwie nazwanej śpiewem w kontekście rozlegających się dookoła melodii.

Kiedy jednak w tekście antyfony pominięto słowa: in corde suo, czyli ‘w swoim sercu’, zdanie zyskuje już istotnie inną wymowę, ponieważ święta po prostu śpiewała. Istnieje też hipoteza, jakoby słowa te w ogóle nie odnosiły się do wesela Cecylii, a do jej męczeństwa: słowo cantantibus w pierwotnej, starszej wersji antyfony, miało brzmieć właściwie candentibus, a organis miało oznaczać ‘narzędzia’, co zmieniałoby znaczenie frazy na ‘przy płonących narzędziach (tortur)’.

Jednak Cecylia zgodnie z tradycją przedstawiania postaci świętych musiała otrzymać jakiś wyróżniający ją atrybut i tak, począwszy od wczesnego renesansu, zaczęła być przedstawiana z instrumentem, najczęściej organami lub też z ich przenośną mniejszą wersją - portatywem, a także ze skrzypcami czy lutnią. Wkrótce jednak, w wyniku dalszej interpretacji jakoby święta sama sobie akompaniowała do śpiewu, jej palce powędrowały na klawisze lub struny i stała się muzykiem, znaną nam dziś organistką.

W tamtych czasach istniały co prawda organy hydrauliczne, ale wątpliwe, aby Cecylia na nich grała. Jeśli grała na jakimkolwiek instrumencie, to może bardziej prawdopodobna byłaby już kitara - instrument strunowy, który jest późniejszą, bardziej rozbudowaną formą liry znanej już w starożytnej Grecji. O ileż bardziej przemawia jednak do wyobraźni święta pochylona w skupieniu nad klawiaturą w otoczeniu dziesiątków piszczałek grających chwałę Panu Bogu.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

10. Uwieczniona świętość

Po odnalezieniu sarkofagu świętej w czasie renowacji świątyni kardynał Sfondrati powierzył młodemu artyście, Stefanowi Madernie, wykonanie rzeźby, która miała wiernie oddawać wygląd i ułożenie odnalezionego ciała św. Cecylii. Wykuta w białym marmurze postać spoczywa swobodnie na prawym boku, jej owinięta chustą głowa odwrócona jest do ziemi, tak że ukazuje symbol męczeństwa - cięcie ostrza na karku. Wyprostowane, złączone ręce wysunięte są w przód: trzy palce prawej dłoni układają się w gest oznaczający Trójcę Świętą, palec lewej dłoni oznacza jedynego Boga.

Ta piękna i realistyczna rzeźba znajduje się dziś w ozdobnej gablocie pod ołtarzem głównym w bazylice na Zatybrzu.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

9. Najstarsze relikwie

Badacze wieków średnich chrześcijaństwa bezsprzecznie uznali, że ze wszystkich świętych, których ciała zostały nienaruszone, choć przeleżały w grobach lata, a nawet wieki, ciało Cecylii ma status najtrwalszego. Są to najstarsze relikwie Kościoła katolickiego na świecie.

Czy ma to dziś dla nas jakieś znaczenie? „Wierni powinni czcić także święte ciała męczenników i innych żyjących z Chrystusem, gdyż były żywymi członkami Chrystusa i świątynią Ducha Świętego, który je wskrzesi do życia wiecznego i obdarzy chwałą i przez nie Bóg udziela ludziom wiele dobrodziejstw” - nauczał Sobór Trydencki.

Pierwszą relikwię św. Cecylii polecił wziąć kardynał Sfondrati. Postanowił wyjąć z grobu niewielki fragment zakrwawionego sukna, a jego niewielkie skrawki rozesłać do innych kardynałów w Rzymie. Odkrył, że do ostatniego skrawka, który chciał zostawić sobie, jest przyczepiony niewielki fragment kości świętej, skruszony zapewne od ciosu mieczem. Zachował tę część relikwii jako bezcenny skarb i umieścił ją wraz z czaszkami świętych Waleriana, Tyberiusza i Maksyma w oddzielnych relikwiarzach, by wierni mogli przy nich wznosić modlitwy do Boga.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

8. Miejsce kultu

Ciało Cecylii zostało pochowane w katakumbach św. Kaliksta, a ona została zapisana w Kanonie rzymskim jako Święta Kościoła katolickiego. Według legendy papież Paschalis I miał we śnie wizję, w której Cecylia przekazała mu, gdzie zostały pochowane jej szczątki. W odnalezionym w katakumbach św. Kaliksta grobowcu odkryto ciało, które było w nienaruszonym stanie. Zostało ono przeniesione i złożone w nowo powstałej świątyni poświęconej św. Cecylii i konsekrowanej uroczyście w roku 821.

Świątynia została wybudowana w miejscu, gdzie stał dom św. Cecylii. Już po jej śmierci stał się on szybko miejscem kultu. Legenda głosi, że sama Cecylia przekazała przed śmiercią papieżowi Urbanowi I dom oraz wyraziła swoją wolę, aby w miejscu jej zamieszkania stworzył świątynię. 600 lat później, w IX wieku, z inicjatywy papieża Paschalisa I wybudowano w tym miejscu bazylikę. Jest to stojąca do dziś na rzymskim Zatybrzu Basilica di Santa Cecilia in Trastevere.

W 1599 roku z inicjatywy kardynała tytularnego bazyliki św. Cecylii, Paola Emilia Sfrondratiego, miał miejsce remont bazyliki oraz poszukiwania archeologiczne w podziemiach, w wyniku których odnaleziono sarkofag św. Cecylii. W marmurowej trumnie zamknięta była kolejna - wykonana z drzewa cyprysowego - w której spoczywało ciało świętej w nienaruszonym stanie, otulone białą szatą przetykaną złotem.

Odkrycie zyskało rozgłos, skłoniło także do osobistej wizyty papieża Klemensa VIII. W tym samym roku odbył się bardzo uroczysty ponowny pochówek. Odtąd kult św. Cecylii w Rzymie rozpoczął się na dobre i trwa do dziś.

Sama świątynia przez lata była poddawana kolejnym renowacjom i dobudowie nowych elementów, jak np. fasady projektu Ferdinanda Fugi w 1725 roku, co sprawiło, że obecnie niełatwo dopatrzeć się jej pierwotnej bryły.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

7. Wyrok

Almachiusz odesłał ją przed sąd, ponieważ jako osobie pochodzącej z wysokiego rodu przysługiwał jej taki przywilej. Ludzi z niższych warstw od razu skazywano na śmierć.

Sędzia był zachwycony jej urodą i chciał, aby dobrowolnie wyrzekła się chrześcijaństwa, wówczas będzie wolna. Nic nie wskórał, bo dziewczyna była nieugięta, więc w złości nakazał poddać ją torturom.

Żołnierze, którzy mieli wykonać wyrok, też byli oczarowani jej pięknością. Błagali ją, by nie narażała swego młodego życia i wyrzekła się wiary. Ona odpowiedziała im: „Nie bójcie się spełnić nakazu. Wtedy moją młodość doczesną zamienicie na wieczną młodość u mego Oblubieńca Chrystusa”. Byli tak urzeczeni jej odpowiedzią, która szybko się rozniosła, że podobno 400 żołnierzy nawróciło się, a papież Urban udzielił im chrztu.

Wyrok jednak dalej na niej ciążył. Żołnierze zamknęli dziewczynę w caldarium. W termach rzymskich było to najcieplejsze pomieszczenie, z basenem z gorącą wodą, ogrzewane systemem ogrzewania podłogowego zwanym hypocaustum. Rozpalili w piecach i czekali, aż się udusi. Piece rozgrzały się do czerwoności. Kiedy jednak żołnierze, pewni efektu swego czynu, otworzyli drzwi łaźni, buchnęły na nich gorące opary, ale okazało się, że Cecylia nadal żyje i nic jej się nie stało. Podobno nie odczuwała gorącego powietrza, tylko - dzięki Bożej pomocy - orzeźwiający wietrzyk.

Prefekt, gdy tylko dowiedział się o zdarzeniach, natychmiast wydał rozkaz pozbawienia Cecylii życia przez ścięcie. Kat próbował ściąć jej głowę, ale zadał trzy ciosy i żaden nie był śmiertelny. Pozostawiono ją więc samą z krwawiącą raną. Jej męka trwała jeszcze trzy dni.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

6. Przesłuchanie

Cecylia była gorącą orędowniczką Chrystusa, jej wiara nawracała wszystkich, którzy się do niej zbliżyli, stała się więc zagrożeniem, dlatego Almachiusz wydał rozkaz pojmania jej. Najpierw jednak osobiście ją przesłuchał.

Almachiusz: Coś ty za jedna?

Cecylia: jestem wolną niewiastą szlacheckiego rodu.

A: Pytam cię o religię.

C: Dziwne to przesłuchy, w których sędzia domaga się dwóch odpowiedzi na jedno pytanie.

A: Cóż cię ośmiela do takiego zuchwalstwa?

C: Dobre sumienie i święta moja wiara.

A: Nieszczęsna, czy nie wiesz, że przysługuje mi prawo życia i śmierci?

C: Ty sam nie wiesz, jak daleko sięga twa władza.

A: Powiedz mi więc dokąd?

C: Władza ludzka podobna jest do wora wydętego powietrzem. Przekłuj go szpilką, a powietrze wyleci.

A: Znieważasz mnie.

C: Przeciwnie, ale jeśli nie mam słuszności, racz mnie o tym przekonać.

A: Dość tego! Wyprzyj się Chrystusa albo pożegnasz się z tym światem.

C: Wymagasz zatem, abym się wyparła Chrystusa i tą zbrodnią siebie uniewinniła?

A: Jesteś chrześcijanką, czyń więc, co ci każę, albo Umrzesz natychmiast.

Kara ta będzie moim zwycięstwem.

A: Szalona, czy nie wiesz, że cesarz zlał na mnie władzę życia i śmierci?

C: Kłamiesz! Możesz bowiem tylko żywych uśmiercić, nie nie zdołasz wskrzesić umarłych. Jesteś przeto sługą śmierci, nie życia.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

5. Wiara ponad życie

To nie koniec anielskiego działania za sprawą Cecylii. Kiedy do ich domu przyszedł brat Waleriana, Tyburcjusz, zachwycił się pięknym zapachem o niespotykanej nucie. Brat wyjawił mu, że ten zapach pochodzi z wieńców z róż i lilii niebiańskich, które ozdobiły ich skronie, ale które są niewidoczne dla oczu pogan. Tyburcjusz był tak urzeczony historią, która musiała się wydarzyć naprawdę, skoro sam miał okazję doświadczyć jej śladów, że również zapragnął zostać chrześcijaninem. Brat zaprowadził go do papieża, który go ochrzcił.

Walerian i Tyburcjusz odmienili swoje życie i hierarchię wartości. Wiara trojga młodych chrześcijan wyrażała się nie tylko w dochowywaniu czystości, w gorliwości modlitewnej, ale również w czynach. Rozdali majątek swoich dwóch rodów biedakom. Możemy jedynie przypuszczać, że nie chodziło o małe dobra, skoro wieść o tym doszła do prefekta Almachiusza, który bardzo się rozzłościł. Prawdopodobnie bardziej niż o religię chodziło mu o majątek utracony na rzecz chrześcijańskich biedaków.

Bracia zostali aresztowani i przymuszani do oddania czci pogańskim bogom. Nie wyrzekli się jednak swojej wiary, a ich niezłomna postawa sprawiła, że nawrócił się także strażnik więzienny Maksimus, który zginął razem z Walerianem i Tyburcjuszem.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

4. Anielskie wieńce

Ponieważ Cecylia nie zdołała odwołać ślubu z Walerianem, postanowiła postąpić inaczej. W noc poślubną poprosiła męża o rozmowę. Wyjawiła mu tajemnicę złożonego Bogu ślubu czystości, a że ten niewiele wiedział o jej religii, opowiedziała mu o chrześcijaństwie.

Jej słowa musiały być niezwykle przekonujące, gdyż Walerian słuchał z zaciekawieniem. Kiedy mu powiedziała, że nad jej czystością czuwa prawdziwy anioł, mężczyzna chciał koniecznie go ujrzeć. Cecylia miała mu odpowiedzieć: „Ty nie znasz prawego Boga. Dopóki nie przyjmiesz chrztu, nie będziesz mógł go ujrzeć”.

Walerian zapragnął poznać prawdziwego Boga jego żony, a także zobaczyć anioła. Nie chcąc marnować drogocennego czasu, dziewczyna poleciła mu, aby w tajemnicy udał się do papieża Urbana 1. Ten pouczył Waleriana o prawdach wiary i udzielił mu chrztu. Jak podaje Złota legenda, kiedy młodzieniec wrócił do domu, zobaczył, że Cecylia klęczy zatopiona w modlitwie, a przy niej stoi świetlista postać młodzieńca, który trzyma w ręku dwa wieńce uwite z róż i lilii. Walerian domyślił się, że to jest anioł, którego chciał zobaczyć.

W tym momencie wysłaniec nieba włożył wieńce na głowy Waleriana i Cecylii, mówiąc: „Te wieńce przez zachowanie czystości zachowajcie nietknięte, bo je wam od Boga przyniosłem”.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

3. Piękna patrycjuszka

Okres życia św. Cecylii przypada prawdopodobnie na przełom 11 i 111 wieku, czyli czas panowania w cesarstwie dynastii Sewerów, do której należał i Septymiusz Sewer (193-211), konsekwentny polityk, dowódca, i Heliogabal (218-222), który zapisał się w historii w zgoła odmienny sposób niż Cecylia, stanowiąc kontrapunkt dla postaci świętej. Cechowało go niezrównoważenie psychiczne i emocjonalne oraz okrucieństwo i rozpusta. Wychowany w kulcie semickiego boga słońca Baala, sam był jego kapłanem i zmuszał poddanych do oddawania mu czci pod groźbą śmierci.

Cecylia od urodzenia zachwycała wszystkich swą urodą. A jak się później okazało, była też niezwykle wrażliwa i bardzo uduchowiona. Nic więc dziwnego, że jej serce skłoniło się ku chrześcijaństwu, ponieważ niemal w naturalny sposób odpowiadało ono na potrzeby jej duszy. Po przyjęciu wiary chrześcijańskiej i chrztu Cecylia złożyła w tajemnicy przed rodzicami ślub czystości.

Rodzina w tym czasie postanowiła wydać ją za mąż za bogatego młodzieńca imieniem Walerian, który również pochodził z rodziny patrycjuszy. Przyszły mąż był poganinem, zapewne wierzył w rzymskie bóstwa jak członkowie większości wysoko postawionych rodów rzymskich. Cecylia była jednak nieugięta w swych postanowieniach i nieustraszona w działaniu. Mimo decyzji rodziców postanowiła uratować złożony przed Bogiem ślub i swe dziewictwo.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

2. Złota legenda

W tych okrutnych czasach, prawdopodobnie w III wieku, w Rzymie, w zamożnej, patrycjuszowskiej rodzinie urodziła się dziewczynka, której dano na imię Cecylia. Dziś nie posiadamy wielu historycznie udokumentowanych informacji o niej. A te, którymi dysponujemy, można znaleźć przede wszystkim w świadectwie jej męczeństwa pochodzącym z V wieku, które w formie rękopisów w kilku wersjach rozprzestrzeniało historię tej męczennicy w Europie. Posiadamy też zapisy tekstów liturgicznych przeznaczonych na wspomnienie świętej, z których wyłania się rys jej życia i męczeństwa, a także słynną Złotą legendę (Legenda aurea) z drugiej połowy XIII wieku autorstwa Jacopa da Voragine - włoskiego dominikanina i biskupa Genui.

To dzieło schyłku średniowiecza, niezwykle popularne i szeroko rozpowszechniane przez długi czas, zawiera zbiór żywotów świętych i opowiadań apokryficznych. Należy jednak traktować je przede wszystkim w kategoriach dzieła literackiego, będącego wyrazem średniowiecznej pobożności, a nie jako źródło faktów o opisywanych postaciach historycznych. Niemniej jednak właśnie dzięki swej barwności i oddziaływaniu na wyobraźnię i duchowość czytelnika dzieło stało się inspiracją dla wielu twórców wizerunków świętych.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

1. W świecie Jowisza

W cesarstwie rzymskim pierwszych wieków czczono wyłącznie bogów pogańskich z kultem Jowisza na czele. Chrześcijaństwo stopniowo zyskiwało coraz więcej wyznawców na terenie imperium, ale tak naprawdę aż do edyktu mediolańskiego chrześcijanie byli uznawani za podejrzaną i niebezpieczną sektę, zagrażającą integralności państwa. Dopiero edykt ogłoszony wspólnie przez cesarza zachodniej części Imperium Rzymskiego - Konstantyna Wielkiego - oraz cesarza wschodniej części - Licyniusza - w 313 roku wprowadził wolność wyznania wiary.

Wcześniej wyznawcy Chrystusa spełniali praktyki pobożne w tajemnicy, byli fałszywie oskarżani publicznie o zbrodnie, a nawet o kanibalizm czy rytualne kazirodztwo. Byli oficjalnie potępiani i nękani okrutnymi prześladowaniami, zwłaszcza za czasów panowania Nerona (54-68), Decjusza (249-251) czy Dioklecjana (284-305). Praktykowanie wiary chrześcijańskiej wiązało się wówczas z groźbą pojmania, tortur i śmierci. Wielu zginęło na arenie w nierównej, przymusowej walce z gladiatorami czy w paszczach dzikich zwierząt.

Zwalczanie chrześcijan było w rzeczywistości grą polityczną, odwróceniem uwagi od faktycznych problemów państwa i szukaniem winnych różnych klęsk i niepowodzeń.

Nowa religia, kształtowana w ukryciu, podtrzymywana była m.in. przez kult męczenników za wiarę, poświęcających swoje życie w imię Jezusa Chrystusa.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.

Litania do św. Cecylii

Kyrie eleison, Chryste eleison, Kyrie eleison.

Chryste usłysz nas, Chryste, wysłuchaj nas.

Ojcze z nieba, Boże, zmiłuj się nad nami.

Synu, Odkupicielu świata, Boże,

Duchu Święty, Boże,

Święta Trójco, jedyny Boże,

Święta Cecylio, módl się za nami.

Święta Cecylio, roztropna dziewico,

Święta Cecylio, o sercu płonącym ogniem Bożej miłości,

Święta Cecylio, apostołko pełna miłości i gorliwości bliźniego,

Święta Cecylio, któraś nawróciła swego małżonka i wyjednałaś dla niego koronę męczeństwa,

Święta Cecylio, któraś swą mową obronną poruszyła serca pogan i doprowadziła ich do poznania prawdziwego Kościoła,

Święta Cecylio, widząca nieustannie Anioła Stróża u swego boku,

Święta Cecylio, której dane było dołączyć swój głos do harmonii niebiańskiego chóru dziewic,

Święta Cecylio, oddająca chwałę Jezusowi swymi melodiami,

Święta Cecylio, jaśniejąca męczennico Jezusa Chrystusa,

Święta Cecylio, cierpiąca przez trzy dni najokrutniejsze męki,

Święta Cecylio, pocieszenie strapionych,

Święta Cecylio, opiekunko wszystkich, którzy Cię wzywają,

Święta Cecylio, patronko muzyki kościelnej,

Święta Cecylio, patronko świętych kantorów, organistów, scholi i chórów kościelnych,

Święta Cecylio, patronko i pośredniczko wszystkich śpiewaków, muzyków, kompozytorów, autorów i studentów muzyki,

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata,

przepuść nam, Panie.

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata,

wysłuchaj nas, Panie.

Baranku Boży, który gładzisz grzechy świata,

zmiłuj się nad nami.

P. Bóg wywyższył Świętą Cecylię.

W. I chwałą ukoronował Jej cnoty.

Módlmy się: O Boże Przedwieczny, który raczyłeś dać nam w osobie Świętej Cecylii potężną opiekunkę, pozwól, abyśmy tak jak Ona po spędzeniu naszych dni w wierze, niewinności i świętości mogli osiągnąć krainę zbawienia wiecznego, gdzie wspólnie z nią będziemy mogli Cię chwalić i błogosławić na wieki wieków. Amen.

za: Julia Palacz, Święta Cecylia, Edycja Świętego Pawła, Częstochowa 2017.